การให้อาหารสายยาง ปลอดภัย สารอาหารครบถ้วนเพื่อให้การให้อาหารทางสายยางทั้ง "ปลอดภัย" และได้รับ "สารอาหารครบถ้วน" หัวใจสำคัญอยู่ที่การบริหารจัดการที่ถูกต้องในทุกขั้นตอนครับ หากทำได้ตามหลักเกณฑ์นี้ จะช่วยให้ผู้ป่วยฟื้นตัวได้ไวและลดความเสี่ยงจากการเข้าโรงพยาบาลซ้ำได้มากครับ
1. เคล็ดลับความปลอดภัย (Safety First)
ความปลอดภัยในการให้ทางสายยาง ป้องกันได้ด้วยกฎ "3 ส." ครับ:
ส.1 สองไม้บรรทัด (องศาการนอน): ขณะให้อาหารและหลังให้เสร็จอย่างน้อย 1 ชั่วโมง ต้องหนุนศีรษะสูง 30-45 องศา เสมอ เพื่อป้องกันอาหารไหลย้อนกลับไปที่ปอด (ปอดอักเสบจากการสำลัก)
ส.2 สะอาด: ล้างมือก่อนเตรียมอาหาร และล้างอุปกรณ์ (สายยาง, ไซริงค์, ถุงอาหาร) ให้สะอาดตากในที่แห้งเพื่อป้องกันท้องเสีย
ส.3 สังเกตก่อนให้: ทุกครั้งก่อนเริ่มมื้อใหม่ ให้ใช้ไซริงค์ ดูดทดสอบดูอาหารค้างในกระเพาะ
ถ้าดูดออกมาได้เกิน 50–100 ml แสดงว่าอาหารมื้อก่อนยังย่อยไม่หมด ควรเลื่อนเวลาออกไปอีก 30-60 นาทีแล้วค่อยเช็กใหม่ครับ
2. สารอาหารครบถ้วน (Nutritional Completeness)
เพื่อให้มั่นใจว่าผู้ป่วยได้รับสารอาหารครบ 5 หมู่ในสัดส่วนที่เหมาะสม:
โปรตีนคุณภาพสูง: เน้นไข่ขาวต้ม (ย่อยง่ายที่สุด) หรืออกไก่ เพื่อซ่อมแซมกล้ามเนื้อและแผลกดทับ
พลังงานที่เพียงพอ: สัดส่วนมาตรฐานคือ อาหาร 1 ml ให้พลังงาน 1 kcal (เช่น มื้อละ 250–300 ml)
วิตามินและใยอาหาร: ใส่ผักใบเขียวหรือฟักทองต้มเปื่อยลงไปปั่น เพื่อให้ลำไส้เคลื่อนไหวปกติ ลดปัญหาท้องผูก
ไขมันดี: อย่าลืมเติมน้ำมันรำข้าวหรือน้ำมันมะกอก (ประมาณ 1-2 ช้อนชาต่อมื้อ) เพื่อช่วยในการดูดซึมวิตามินและให้พลังงานเข้มข้น
3. การดูแลเรื่อง "น้ำ" และ "ยา"
น้ำล้างสาย (Flush): ให้น้ำเปล่าที่สะอาด (น้ำต้มสุก) 30-50 ml ทั้งก่อนและหลังให้อาหาร เพื่อป้องกันสายอุดตันและป้องกันภาวะขาดน้ำ
ยา: หากต้องให้ยา ให้บดแยกทีละชนิด (ถ้าทำได้) และล้างสายด้วยน้ำเปล่าระหว่างรอยต่อของยา เพื่อไม่ให้ยาทำปฏิกิริยากันจนตกตะกอนตันสายครับ
📊 ตารางเช็กลิสต์: มื้อนี้ปลอดภัย สารอาหารครบหรือยัง?
หัวข้อตรวจสอบ สิ่งที่ต้องทำ ✅
ท่าทาง ศีรษะสูง 30-45 องศา
ความสะอาด อาหารปรุงสุกใหม่ อุปกรณ์ล้างลวกน้ำร้อน
การไหล ปล่อยให้ไหลช้าๆ (ใช้เวลา 15-20 นาที/มื้อ)
สารอาหาร มีครบทั้ง แป้ง, โปรตีน, ผัก, ไขมัน
หลังอาหาร ล้างสายสะอาด และให้นั่ง/นอนหัวสูงต่อ 1 ชม.
