ปัญหาที่มักพบได้บ่อยจากการใส่สายให้อาหารสายยางทางหน้าท้องการใส่สายให้อาหารทางหน้าท้อง หรือ PEG (Percutaneous Endoscopic Gastrostomy) แม้จะช่วยให้ผู้ป่วยสบายตัวกว่าการใส่สายทางจมูกในระยะยาว แต่ก็มีปัญหาเฉพาะตัวที่ผู้ดูแลต้องหมั่นสังเกตและรับมือ ดังนี้ครับ:
1. ปัญหาบริเวณ "แผล" และผิวหนังรอบสาย
เป็นปัญหาที่พบบ่อยที่สุดเนื่องจากผิวหนังต้องสัมผัสกับสายและน้ำย่อยตลอดเวลา
ผิวหนังอักเสบ/แดง (Skin Irritation): เกิดจากน้ำย่อยไหลซึมออกมากัดผิวหนัง หรือการที่สายขยับไปมาบ่อยจนเกิดแรงเสียดสี
เนื้อเกิน (Granulation Tissue): บางครั้งร่างกายพยายามซ่อมแซมแผลจนสร้างเนื้อเยื่อสีแดงๆ ยื่นออกมาข้างสาย อาจมีเลือดซึมได้ง่าย
การติดเชื้อ (Infection): สังเกตจากแผลมีอาการ บวม แดง ร้อน หรือมีหนองและกลิ่นเหม็น หากผู้ป่วยมีไข้ร่วมด้วยต้องรีบพบแพทย์ทันที
2. ปัญหา "สายเลื่อน" หรือ "รูรั่ว"
อาหารหรือน้ำย่อยรั่วซึม (Leakage): เกิดจากรูเจาะขยายกว้างขึ้น หรือตัวล็อกสาย (Bumper) ภายในกระเพาะหลวม ทำให้อาหารไหลออกมาเปื้อนหน้าท้อง
สายเลื่อนหลุด (Dislodgement): อาจเกิดจากผู้ป่วยเผลอดึง หรือตัวล็อกชำรุด (หากสายหลุด ห้ามดันกลับเองเด็ดขาด และต้องรีบไปโรงพยาบาลภายใน 4-6 ชั่วโมงก่อนรูแผลจะปิดตัวครับ)
สายจม (Buried Bumper Syndrome): เกิดจากตัวล็อกด้านในกดทับผนังกระเพาะแน่นเกินไปจนเนื้อเยื่อเจริญมาคลุม
3. ปัญหาเกี่ยวกับ "ตัวสาย"
สายอุดตัน (Clogging): เกิดจากการล้างสายไม่สะอาดหลังให้อาหารหรือยา หรือบดยาไม่ละเอียดพอจนเป็นตะกอนค้าง
สายมีคราบดำหรือเชื้อรา: หากใช้สายมานานเกิน 6-12 เดือน พลาสติกอาจเริ่มเสื่อมสภาพหรือมีเชื้อราเกาะภายในสาย
💡 วิธีป้องกันและดูแลเบื้องต้น
การหมุนสาย (Rotating the tube): ควรหมุนสาย 360 องศา วันละ 1 ครั้ง (หลังจากแผลแห้งสนิทแล้ว) เพื่อป้องกันไม่ให้ตัวล็อกด้านในติดกับผนังกระเพาะ
รักษาความสะอาด: เช็ดทำความสะอาดรอบรูแผลด้วยน้ำเกลือ (Normal Saline) ทุกวัน และซับให้ "แห้งสนิท" เสมอ
ตรวจสอบความแน่น: ดูว่าตัวล็อกด้านนอก (Fixator) ไม่แน่นจนกดทับผิวหนัง หรือหลวมจนสายรูดไปมา (ควรเหลือช่องว่างประมาณความหนาของเหรียญ 10 บาท)
ล้างสาย (Flush): ใช้น้ำต้มสุก 30-50 มล. ฉีดล้างสายแรงๆ ทั้งก่อนและหลังให้อาหาร/ยา
⚠️ สัญญาณเตือนที่ "ต้องไปพบแพทย์"
มีเลือดออกมากจากรูแผล
อาหารรั่วซึมออกมาปริมาณมากทุกครั้งที่ให้
รอบแผลบวมแดงเป็นวงกว้างและผู้ป่วยเจ็บมาก
สายหลุดออกมาข้างนอก
