การจัดฟันเด็ก เหมาะสมที่จะเข้ารับการรักษาด้วยการจัดฟันรูปแบบไหนการเลือกรูปแบบการจัดฟันเด็ก (Phase 1 Orthodontics) ที่เหมาะสมที่สุด จะขึ้นอยู่กับ ช่วงอายุ โครงสร้างขากรรไกร และลักษณะปัญหาฟัน ของเด็กแต่ละคนเป็นหลักครับ เนื่องจากเด็กในช่วงอายุ 4-15 ปี เป็นวัยที่กระดูกใบหน้ากำลังเจริญเติบโต ทันตแพทย์จึงนิยมเลือกใช้เครื่องมือที่เข้าไปช่วยชักนำและปรับโครงสร้างขากรรไกรควบคู่ไปกับการเรียงตัวของฟัน
โดยทั่วไปเราสามารถแบ่งรูปแบบการจัดฟันเด็กที่เหมาะสมออกเป็น 3 ประเภทหลักๆ ดังนี้ครับ:
🦷 1. เครื่องมือซิลิโคนนิ่มแบบถอดได้ (Myofunctional Appliances)
เครื่องมือยอดฮิต: EF Line หรือ Myobrace
ลักษณะ: เป็นยางครอบฟันชิ้นเดียวนุ่มๆ ทำจากซิลิโคนเกรดการแพทย์ ยืดหยุ่นสูง ไม่มีลวดคม
หลักการทำงาน: เน้น "แก้ปัญหาที่ต้นเหตุ" โดยการปรับพฤติกรรมกล้ามเนื้อรอบช่องปาก ฝึกตำแหน่งลิ้นไม่ให้ดันฟัน บังคับริมฝีปากให้ปิดสนิทเพื่อแก้การอ้าปากหายใจ และช่วยขยายขากรรไกรให้มีพื้นที่พอสำหรับฟันแท้ซี่ใหญ่ๆ ที่กำลังจะขึ้นใหม่
รูปแบบการใส่: ใส่ตลอดคืนตอนนอนหลับ และใส่ตอนกลางวันช่วงอยู่บ้านอีกวันละ 1-2 ชั่วโมง (ไม่ต้องใส่ไปโรงเรียน)
เหมาะสำหรับ:
เด็กเล็กในช่วงอายุประมาณ 4 - 11 ปี (ช่วงฟันผสมที่มีทั้งฟันน้ำนมและฟันแท้)
เด็กที่มีปัญหาฟันเริ่มซ้อนเก ฟันห่าง หรือขากรรไกรบน-ล่างเติบโตไม่สัมพันธ์กัน
เด็กที่มีพฤติกรรมชอบเอาลิ้นดันฟัน ติดดูดนิ้ว หรือชอบอ้าปากหายใจ
คุณพ่อคุณแม่ที่กังวลเรื่องลูกเจ็บฟัน หรือกลัวลูกทำเครื่องมือหายที่โรงเรียน
🦷 2. เครื่องมือปรับขากรรไกรชนิดถอดได้แบบเพลทพลาสติก (Removable Plates)
ลักษณะ: เป็นเพลทพลาสติกแข็ง (มักเลือกสีและใส่ลายการ์ตูนได้) มีลวดโลหะยื่นออกมาเกาะฟัน และมักมีสกรูตรงกลางเครื่องมือ
หลักการทำงาน: เน้นการ "ปรับโครงสร้างกระดูกขากรรไกรโดยตรง" คุณพ่อคุณแม่จะต้องคอยช่วยไขปรับสกรูตามหมอสั่งเพื่อค่อยๆ ดันขยายขากรรไกรของลูกให้กว้างออก
รูปแบบการใส่: ต้องใส่เกือบตลอดเวลา (รวมถึงตอนไปโรงเรียน) ถอดออกเฉพาะเวลาทานอาหารและแปรงฟันเท่านั้น
เหมาะสำหรับ:
เด็กวัยประถมช่วงอายุ 7 - 12 ปี
เด็กที่มีปัญหาโครงสร้างขากรรไกรบนแคบมากๆ จนทำให้ฟันล่างสบคร่อมฟันบน (หน้าหัก คางยื่น) หรือฟันบนยื่นเหยินอย่างชัดเจน
เด็กที่มีความรับผิดชอบในระดับหนึ่ง เนื่องจากต้องพกกล่องใส่เครื่องมือติดตัวไปโรงเรียนเพื่อถอดตอนทานข้าว
🦷 3. การจัดฟันแบบติดแน่นชั่วคราว (Sectional Fixed Appliances หรือฟันเหล็กตัวน้อย)
ลักษณะ: หน้าตาเหมือนการจัดฟันโลหะของผู้ใหญ่ แต่คุณหมอจะติดตัวเหล็ก (Brackets) และใส่ลวด เฉพาะฟันแท้ไม่กี่ซี่ด้านหน้าและฟันกรามด้านใน (ไม่ได้ติดเต็มปากทุกซี่)
หลักการทำงาน: เน้นแรงดึงจากลวดและยางเพื่อเคลื่อนซี่ฟันแท้ที่ขึ้นมาบิดเกคุด หนีศูนย์ หรือยื่นเหยินมากๆ ให้กลับเข้ามาอยู่ในแนวระเบียบที่ถูกต้องอย่างรวดเร็ว
รูปแบบการใส่: ติดแน่นอยู่บนผิวฟันตลอดเวลา ถอดเองไม่ได้จนกว่าจะจบเคส
เหมาะสำหรับ:
เด็กอายุ 7 - 12 ปีขึ้นไป ที่ฟันแท้ซี่หน้าเริ่มขึ้นมาสลับฟันน้ำนมแล้ว
เด็กที่มีปัญหาฟันแท้ขึ้นบิดเกรุนแรง ขัดขวางการขึ้นของฟันซี่อื่น หรือฟันหน้ายื่นออกมาข้างหน้ามากๆ จนเสี่ยงต่ออุบัติเหตุวิ่งเล่นแล้วปากกระแทกฟันหัก
เด็กที่สามารถดูแลรักษาความสะอาด แปรงฟัน และใช้แปรงซอกฟันได้เป็นอย่างดี
💡 สรุปคำแนะนำในการเลือกรูปแบบที่เหมาะสม
การจะเลือกวิธีไหนให้ได้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุด ควรพาลูกรักไปพบทันตแพทย์เฉพาะทางด้านจัดฟันเด็กเพื่อ "เอ็กซเรย์ภาพพาโนรามา" และตรวจประเมินช่องปากครั้งแรกในช่วงอายุประมาณ 7 ปีครับ
เพราะวัยนี้เป็นช่วงวัยทองที่ฟันแท้เริ่มขึ้นและขากรรไกรกำลังเติบโต คุณหมอจะสามารถมองเห็นโครงสร้างใต้เหงือกและทิศทางการโตของหน้าเด็กได้อย่างแม่นยำ ทำให้ดีไซน์เครื่องมือที่เหมาะสม (บางเคสอาจใช้เครื่องมือซิลิโคนอย่าง EF Line เพื่อขยายขากรรไกรก่อน แล้วค่อยติดเหล็กสั้นๆ เก็บงานทีหลัง) ซึ่งการแก้ไขได้ทันเวลาจะช่วยปรับโครงหน้าและคางของลูกให้สมส่วน และลดโอกาสที่น้องจะต้องโดน "ถอนฟันแท้" ทิ้งเพื่อจัดฟันตอนโตได้ดีที่สุดครับ
